Endodoncja na zębach z istniejącymi koronami protetycznymi jest jedną z bardziej problematycznych procedur w endodoncji. Dostęp przez koronę porcelanową lub metaloceramiczną oznacza znaczne osłabienie istniejącej restauracji, ryzyko jej fragmentacji w trakcie zabiegu, oraz konieczność precyzyjnej rekonstrukcji dostępu po zakończeniu leczenia.
Trzy scenariusze kliniczne
Sytuacja pierwsza — korona porcelanowa young pacjent, dobry stan szkliwa pod koroną. Dostęp wykonywany standardowymi wiertłami diamentowymi z drobnym ziarnem, otwór 4-5 mm w okrągłej geometrii. Po endodoncji rekonstrukcja kompozytem z aktywacją adhezji. Sukces estetyczny — zazwyczaj akceptowalny.
Sytuacja druga — korona metaloceramiczna, znaczne starcie powierzchni stykowych. Dostęp musi przebić warstwę porcelany plus podbudowę metalową. Wymaga wierteł z fazą diamentową dla porcelany i karbidowych dla metalu. Otwór finalnie typowo 5-6 mm. Rekonstrukcja kompozytem niemożliwa do estetycznego ukrycia — pozostaje widoczna ciemniejsza wstawka po stronie palatalnej.
Sytuacja trzecia — korona pełnoceramiczna typu emax lub zirkonia. Przebijanie wiertłem diamentowym powoduje znaczne ryzyko pęknięcia całej restauracji. Wskaźnik niepowodzenia (pęknięcie korony w trakcie dostępu) wynosi 18-25 procent dla zirkonii, 12-18 procent dla emaxa.
Decyzja przedoperacyjna
Pacjent powinien zostać poinformowany o trzech opcjach:
- Endodoncja przez koronę z ryzykiem jej uszkodzenia i koniecznością wymiany.
- Zdjęcie korony przed endodoncją (procedura odwrotna), wykonanie leczenia, nowa korona po zakończeniu.
- Ekstrakcja zęba i implant.
Koszt porównawczy w polskim gabinecie: endodoncja przez koronę 2500-4000 zł, ewentualna wymiana korony 1800-3500 zł. Plan z zdjęciem korony — koszt sumaryczny 4500-6500 zł. Implant z koroną 8000-12000 zł.
Praktyczna rada
Dla koron pełnoceramicznych preferencja zdejmowania przed endodoncją. Ryzyko 18-25 procent pęknięcia w trakcie dostępu jest zbyt wysokie, sumaryczny koszt z wymianą porównywalny z planem ze zdjęciem. Dla koron metaloceramicznych — dostęp przez koronę jest racjonalny, choć z świadomością estetycznej rezygnacji.
Bardziej istotne od metody jest komunikowanie pacjentowi pełnej ekonomii decyzji. Pacjent, który nie wiedział o ryzykach, w razie pęknięcia korony staje się źródłem konfliktu reputacyjnego. Pełna pisemna informacja przed zabiegiem eliminuje ten problem.
Źródła
- European Society of Endodontology — Endodontic Access through Restorations Guidelines.
Tekst oparty na praktyce gabinetowej.
